GEVAŞ
Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Van İline bağlı bir ilçe olan Gevaş, doğusunda Gürpınar, batısında Bitlis'in Hizan ve Tatvan ilçeleri, kuzeyinde Van Gölü, kuzeydoğusunda Edremit, güneyinde Çatak, güneybatısında da Bahçesaray ilçesi ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahip olup, Güney Doğu Torosların uzantısı Kavuşşahap Dağlarının en yükseği olan Artos Dağının (3.650 m.) eteğinde kurulmuştur. İlçenin güney kesimini Kepçe (Arnas) Dağı (3.537 m.) engebelendirir. Bu dağlar ilçenin ulaşımını büyük ölçüde engellemektedir.
İlçe topraklarını kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda akan, Dicle Nehri'nin kollarından Botan Çayı ile birleşen Bahçesaray Deresi ile ilçe sınırlarında Van Gölü'ne dökülen Hoşap Çayı sulamaktadır. Yüzölçümü 727.5 km2 olup, deniz seviyesinden yüksekliği 1.750 m.dir. 2000 Yılı Genel Nüfus Sayım sonuçlarına göre; toplam nüfusu 29.557'dir.
İlçede Karasal iklim hüküm sürmekte olup, kışları soğuk ve sert yazlar ise sıcak ve kuraktır. Bitki örtüsü bakımından zengindir.
İlçenin ekonomisi tarım, hayvancılık ve turizme dayalıdır. Yetiştirilen tarımsal ürünler; şeker pancarı, az miktarda buğday, arpa, patates, ceviz, elma, zerdalidir. İlçede tarım alanı kısıtlıdır. Hayvancılık yaylalarda daha çok göçer aşiretleri tarafından yapılmakta olup, koyun ve kıl keçisi yetiştirilir. Hayvancılığa dayalı süt, peynir, yapağı ve deri üretimi yapılmaktadır. Otlu peyniri ünlüdür. Ayrıca arıcılık da yapılır. İlçenin Van Gölü kıyısındaki Akdamar Adası turizm yönünden ilçeye gelir sağlamaktadır.
İlçe topraklarında tuğla ve kiremit hammaddesi yatakları bulunmaktadır.
İlçe tarihi Eski çağlara kadar dayanmaktadır. Tilkitepe'de yapılan kazılarda kalkolitik Çağa (MÖ.5500-3500) ait buluntular ele geçirilmiştir. Ayrıca Gevaş'ın kuzeyinde Van Gölü kıyısındaki Hişet kalesinin kalıntıları Urartular dönemine tarihlendirilmiştir. Bu bakımından yörede ilk yerleşimin Urartular zamanında olduğu anlaşılmaktadır. Urartular bu yerleşime Vostan ismini vermişlerdir. Sonraki yıllarda Selçukluların Vestan dediği bu sözcük zamanla Gevaş'a dönüşmüştür.
İlçede günümüze gelebilen tarihi eserler arasında; Tilkitepe Höyüğü, Akdamar adası Kilisesi (915-921), Hişet kalesi Kalıntıları, İzzttin Şir Camisi (İzdişar Camisi), Halime Hatun Kümbeti (1358), Hatun (Celme Hatun) Kümbeti, Selçuklu Mezarlığı ve Mezar Taşları bulunmaktadır.
